Құрметті оқырман!
«Еler. kz» медиапорталының поэзия бөлімінде ақын Ақмарал Леубаеваның «Cіз үшін» атты өлең жинағында жарық көрген жыр шумақтарын ұсынып отырмыз.
Ақмарал Леубаева 1969 жылы 10 қазанда Оңтүстік Қазақстан облысы, Бәйдібек ауданы Ақбастау елді мекенінде дүниеге келген. Ақмешіт ауылындағы Қ. Спатаев атындағы орта мектепті тәмамдаған (1986). Шымкент қаласындағы М.Әуезов атындағы педогогикалық институтының филология факультетін үздік бітірген (1987-1992). Институт көлеміндегі іс-шараларға белсене араласқаны үшін бірнеше мақтау грамоталарымен марапатталып, Шымкент қаласындағы Дзержинский аудандық кеңесіне депутат болып сайланды (1989-1990). 1989 жылы Самарканд қаласында өткен Орта Азия және Қазақстан студент жастар фестивалінде «Достық-89» жүлдесін жеңіп алып, Құрмет грамотасымен марапатталды.
Айтысқа 1988 жылдан қатыса бастады. Ақиық ақын М.Мақатаевтың 60 жылдығына, қоғам қайраткерлері А.Байтұрсыновтың 100 жылдығына, С.Қожановтың 150 жылдығына, Т.Рысқұловтың 100 жылдығына, ұлы Абайдың 150 жылдығына, жыр алыбы Жамбылдың 150 жылдығына арналған және батыр Б.Бейсекбаевты еске алуға арналған айтыста, Қарасай батырдың 300 жылдық және көрнекті жазушы С.Мұқановтың 100 жылдық , мемлекет қайраткері Д.А. Қонаевтың 95, 100 жылдық мерейтойларына орай өткен республикалық, халықаралық айтыстарда жүлделі орындарды иеленген.
1992 жылдан қазіргі Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті Шымкент институтында оқытушы болып қызмет атқарды. Оңтүстік Қазақстан облыстық тілдерді дамыту жөніндегі басқармасында бас маман болып (2005-2007), ҚР Индустрия және сауда министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитетінің ОҚО бойынша басқармасында бас маман (2007) болып қызметтер атқарды.
Облыс әкімінің Алғыс хатымен марапатталып, «Жылдың ең үздік суырып салма ақыны» атағына ие болды (2000). Қарағандыда өткен Ақмола, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан облыстары арасындағы командалық айтыста жеңіске жетуге ерекше үлес қосты (2005).
«Қазақстанның Тәуелсіздігінің 10 жылдығы» медалімен (2001), «Қазақстанның Тәуелсіздігінің 20 жылдығы» медалімен (2011), ОҚО 80 жылдығына орай «Облысқа сіңірген еңбегі үшін» медалімен (2012) және «ҚР еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағымен (2013) марапатталған. Бәйдібек ауданының «Құрметті Азаматы» (2006). «Қазақ шешендік өнерінің көркемдік-тағылымдық мәні» атты ғылыми диссертация қорғап, «филология ғылымдарының кандидаты» ғылыми дәрежесі берілді (2007 ж. 26 сәуір).
«Қазіргі ақындар айтысының» 2 томдығына айтыстары енген (2004). Дүниежүзі қазақтар қауымдастығының қолдауымен Түркия, Германия, Қытай мемлекеттерінде қазақ өнерінің насихатталуына кеңінен үлес қосты (2004).
"Сіз үшін...", "Ақ шынар", "Іңкəр жүрек " (2016ж) атты кітаптардың авторы.
Біреудің аспандағы асылымын,
Біреудің жұртта қалған жасығымын.
Қ.Аманжолов
Ақылға салған адамдар,
Алақан тосты жолыма.
Жара салған жарандар,
Қиқуын қосты соңыма.
Күндестік дейтін қоңырау,
Қазақтың біткен сорына!
Жаныма жақын жақсы еді,
Танытты жаман жат қылық.
Алды-артын ойлап қойғаны,
Көрсетті көпке сақ қылық.
Қақ ортасында теңіздің,
Кемеден кетті лақтырып.
Етіме тісі өтпейтін,
Епсіздерге қойды қаптырып.
Өзі кем ғана көре алмас,
Өзгенің мысқал артығын.
Жасырып әуре жақсының,
Тот баспайтын «алтынын».
Қайталай алмай құр сүлде,
Жем ілген қыран қарқынын.
Қызыл ет көрсе қарғалар,
Күшейтеді қарқылын.
Көкірек көзі ашылмай,
Көрсоқыр болған көп пенде.
Кімнің дос, кімнің дұшпаны,
Білінеді екен өткелде.
Өзгенің халін түсінер,
Өз басынан өткенде.
Көл екеш көл де мұңаяр,
Аққуы ұшып кеткенде.
Ғазиз басымды «хан» дерсіз,
Қадіріме жеткенде!
P.S ... Бірі боп кетпесеңіз көп пенде...
***********
Сен де мен де ақын дейтін елденбіз,
Аш болып та, тоқ болып та көргенбіз.
Қайрат дейтін қылыш ойды құшақтап,
Намыс дейтін найзағайға сенгенбіз.
Өлеңімді алмаса тек болды деп,
Көген алсақ бәрін жұртқа бергенбіз.
Жарамызды жалап жазып қасқырдай,
Қайғыны да күліп тұрып жеңгенбіз.
Біздер, біздер ақын дейтін халықпыз,
Жарқ ететін қараңғыда жарықпыз.
Бүкіл елді аузымызға қаратып,
Бір күйеуге жалтақтайтын ғаріппіз.
Біз басқаның тыңдамаймыз әмірін,
Біздер жайлы аңыздардың бәрі мұң.
Бізді солай бақытты етіп жаратты,
«Өлең» дейтін өмір беріп, Тәңірім!
Өзім үшін...
Маңдайыма қадап ап ұлық күнді,
Айдан ұрлап сімірдім тұнық мұңды.
Сыбағамды даулап дала заңымен,
Әрі-бері шайқадым тұнық түнді.
Адамдардан алыстап мүлік құнды,
Асау көңілім
Күреңдей күлік мінді.
Дөңгелегім өзімнен озып кетіп,
Шебер Құдай екенін шын ұқтырды.
Енші сұрап барғанда жалғыз үйдің,
Есігінде дәу қара құлып тұрды.
Кедергінің өзенін кешіп өтіп,
Қолдан қайық жасадың қырық түрлі,
-Сіз үшін,- деп сыртымыз күліп тұрды.
Жасыра алмайтындай бұлт күнді,
Бірақ бәрін ішіміз біліп тұрды.
Өзім үшін...
Бірақ енді
Адамдар!
Менің мәңгі бір ғана серігім бар,
Өлең дейтін жетімек елігім бар.
Сендер жүрген жолменен жүргенім жоқ,
Ешкімде жоқ ерекше өмірім бар.
Адамдар!
Қара түндей тұмшалап тұрса қайғым,
Етегіне қонады шық самайдың.
Сендер өткен өзеннен өткенім жоқ,
Тағдырым бар, басқаға ұқсамайтын.
Адамдар!
Мейлі бірің кінәлап, өшігіңдер,
Жоқ, – деп бірің атымды өшіріңдер.
Бірақ, ешкім қайталай алмайтұғын,
Махаббатым үшін, тек, кешіріңдер.
Ол – сен
циклді өлеңдер
Қайта таптым өмірдің ғажап әнін,
Бұл дауылдың қай шақта басыларын.
Мен білгенмін әйтеуір ертелі-кеш,
Сезіміңнің қақпасы ашыларын.
Жүрегімнің саған барар жолдары,
Неше мәрте адастырды, алдады
Неше мәрте тым тереңге сүңгітіп,
Неше мәрте ту биікке самғады.
Көкіректеу екеніңді білемін,
Біліп тұрып өршелене күлемін.
Ыза аралас өкпеңді де ысырып,
Еніп барад жүрегіңе жүрегім!
Менде де мол аппақ арман, тілек бақ,
Ар-намысқа адал өмір сүрмеу дақ!
Жұрт айтатын түрлендіріп түгендеп,
Бақыт деген, Мен санасам біреу-ақ.
Ол – сен!
Алғашқы сәуле
Алдамшы ма, рас па сезінбеуің,
Ойлап-ойлап ұзақ түн көз ілмедім.
Жүрегіңнің ашпастан сыр сандығын,
Кете бардың не деген төзімді едің.
Сыр сандықты ашпастан құлыптадың,
Шыныменен рас па, ұмытпағың.
Сен кетсең де жалықпай құрастырдым,
Саған деген сезімнің сынықтарын.
Келген ойдың санама ізгі бәрі,
Көкірегімді өкініш сызғылады.
Мен өзім-ақ айтар ем бар сырымды,
Жібермейді бірақ бұл қыздың ары...
Қыз мұңы
Ауыр ойдан шайқатылдым,
Тұнығыма қайта тұндың.
Маған жазған әндеріңді,
Түн ауғанша айтатынмын.
Арманның да, үміттің де,
Сырын сенен бүгіппін бе?
Ақылымның арбаушысы,
Сен екенін біліппін бе?
Бақытымнан кешіктім бе,
Шешіміңді айт кесіп мүлде.
Сен екеуің ән салғанда,
Жылап тұрдым есіттің бе?
Кінәмшілдеу қыз демегін,
Осы үміт үзбегенім.
Күнәсізбін, кінәсізбін,
Менен айып іздемегін.
Адалдықтың ауылы
Жұрттың сөзі көңіліңді етіп пе алаң,
Сен одан да ұрысшы жекіп маған.
Шын ойыңды айтпасаң бүгіп қалып,
Бұрылып кетіп қаламын!
Бақытымның баратын жолы төте,
Мекенжайым басқадан ала бөтен.
Қалайсың ба, мен сені адалдықтың,
Ауылына ала кетем.
Ол жақта жоқ сен айтқан ақымақтар,
Екеумізге арналған бақыт-ақ бар!
Қабырғасы үйінің тастан емес,
Жап-жасыл жапырақтар.
Біз боламыз сезімге шалықтаған,
Жүрек мұңын тыңдаудан жалықпаған.
Шындық – ата, адалдық – ана ұнатса,
Жібермей алып қалам!
Асау тағдыр
Есімнен шығар емес,
Мейірім мәуелеген.
Шапағат арай-нұрың,
Сезімім әуелеген.
Алады қалай тыным,
Тұр, міне терезеден,
Келер деп елегізіп,
Күн батса қарайтыным.
Жарық қып дүниені,
Тағы да күлетінің.
Қайтсем деп бұл жігітті,
Өкпемді төгетінім,
Бәрінен бұрын сенің,
Қасыңда жүретінім,
Есімнен шығар емес!
Есімнен шығар емес,
Кеудемнің жыр ұшқынын,
Болашақ ұлыс күнін,
Сенсің деп сезген дара.
Сыртыңнан көзбен ғана,
Аймалап тұратыным.
Ойымның мөлдіріне,
Мұң болып тұнатының.
Тағы айтып өтетінім:
Көргенде жаным қыспақ,
Жаураған қолымды ұстап.
Жып-жылы ететінің,
Мендегі үмітті ұрлап.
Сен, тіпті жігіт тұрмақ,
Үп еткен самалдан да,
Жарқ еткен жанардан да,
Қызғанып кететінің.
Әйтсе де күдік бұрып,
Кей-кейде сенбейтінің.
«Үлгерген сыр ұқтырып
Бар дейсің сендей кімім,» -
деп қайта күліп тұрып,
Кінәсін сезінгенін.
Мойындап сезімдерің,
Құшақтап сүйгеніңде,
Кездерің жіберетін,
Барлығын ұмыттырып,
Есімнен шығар емес!
Есімнен шығар емес,
Жаңбырда күнә жуып,
Күндерім қыдыратын.
Бақыттың жүдә жуық,
Тұрғанын ұғынатын.
О, менің асау тағдырлы көсемім,
Бірақ менің айтайын дегенім,
Тіпті бұлар емес,
Сенің кісендеулі тұлпар екенің,
Есімнен шығар емес!
Дайындаған: Ақтолқын ТАЖИКОВА
